Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đang thổi làn gió đổi thay đến mọi miền quê Việt Nam. Riêng Hà Nội – mảnh đất vừa giàu truyền thống, vừa phát triển năng động – đã lựa chọn con đường bền vững: khai thác hiệu quả nguồn lực ngân sách và đặc biệt là khơi dậy sức dân, biến cộng đồng trở thành trung tâm của mọi bước tiến. Thực tiễn cho thấy, khi người dân là chủ thể và xã hội hóa được phát huy đúng hướng, nông thôn mới không chỉ là những con đường bê tông thẳng tắp, mà còn là sự nâng cao chất lượng sống và niềm tin vào tương lai.
 |
| Đường giao thông tại xã Chuyên Mỹ được đầu tư đồng bộ, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. |
Tại xã Phú Cát, điều kiện bán sơn địa với diện tích rộng, giao thông kéo dài từng là rào cản lớn để đạt tiêu chí hạ tầng. Nhưng chính nơi đây lại trở thành điểm sáng về xã hội hóa nguồn lực. Nhờ tuyên truyền tốt, tạo được sự đồng thuận cao, nhân dân trong xã “đã nhiệt tình hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới”. Tính từ năm 2011 đến nay, địa phương huy động gần 500 tỷ đồng, riêng người dân đã hiến 5.000m² đất ở, đất vườn và khoảng 3ha đất nông nghiệp để mở đường, chỉnh trang hạ tầng. Thành quả là năm 2021, Phú Cát trở thành xã đầu tiên của huyện đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và đến năm 2023 tiếp tục là xã đầu tiên được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.
Không riêng Phú Cát, Câu chuyện ở xã Vân Đình cũng đáng chú ý. Với phương châm hành động là “lấy sức dân để lo cho dân”. Nhờ đó, các phong trào vệ sinh đường làng, ngõ xóm được duy trì đều đặn mỗi cuối tuần; cảnh quan nông thôn ngày càng trở nên sáng – xanh – sạch – đẹp. Chỉ trong 3 năm, xã đã lắp đặt 91 pano, áp phích, hoàn thiện 463m² tranh bích họa (36 bức), tạo nên 300 cột điện nở hoa, trồng mới 1.279 cây bóng mát như phong linh, bàng Đài Loan, hoa chuông vàng. Những đổi thay hữu hình ấy trở thành minh chứng thuyết phục cho sự vào cuộc của toàn dân.
 |
| Các tuyến đường được bê tông hoá, có sân chơi để người dân vui chơi giải trí, hoạt động thể dục thể thao |
Việc xã hội hóa xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội thời gian qua xuất hiện nhiều điểm sáng. Tại xã Phú Minh, phong trào xây dựng nông thôn mới lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng. Hạ tầng khang trang giúp người dân nâng cao đời sống. Với nền tảng tốt từ các xã cũ, khả năng cao xã Phú Minh sẽ tiếp tục phấn đấu để sớm đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu trong thời gian tới.
Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội cho biết, chỉ tính từ năm 2021 đến hết 2024, toàn thành phố huy động được hơn 86.800 tỷ đồng, đạt trên 120% kế hoạch, trong đó có hơn 4.000 tỷ đồng từ nguồn vốn xã hội hóa. Đến nay, Hà Nội đã có 100% số xã và huyện đạt chuẩn nông thôn mới; 229/382 xã và 5 huyện đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 109 xã đạt chuẩn kiểu mẫu.
Minh bạch để tạo niềm tin
Để huy động nguồn lực xã hội một cách hiệu quả, điều quan trọng là sự công khai và gương mẫu của đội ngũ cán bộ. Ở xã Phú Minh ông Đỗ Quang Bằng – đã tiên phong hiến 32m² đất thổ cư trị giá khoảng 1 tỷ đồng mở rộng tuyến đường xóm Đình. Khi cán bộ đi trước bằng hành động thực tiễn, lòng dân tự nhiên theo sau.
Tại Phú Cát, ông Nguyễn Trọng Hoàn nhấn mạnh vai trò tuyên truyền: để người dân hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa của chương trình, từ đó tự nguyện đóng góp. Xã phát động các phong trào thi đua như “Toàn dân chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Khu dân cư sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn, văn minh”,… Nhờ bám sát cơ sở, các tiêu chí đều triển khai đúng hướng và đạt hiệu quả cao.
Đánh giá về xu hướng xã hội hóa nguồn lực, Phó Chánh Văn phòng chuyên trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội Ngọ Văn Ngôn khẳng định: “Các mô hình như ở Phú Yên, Phú Cát đã chứng minh rằng, xã hội hóa nguồn lực là xu thế tất yếu. Không chỉ giảm gánh nặng cho ngân sách, cách làm này còn tạo sự đồng thuận và phát huy nội lực bền vững của cộng đồng”.
Tuy nhiên, ông lưu ý cần hoàn thiện cơ chế minh bạch trong huy động và sử dụng nguồn lực; bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, tránh gây sức ép, để giữ vững niềm tin xã hội – nền tảng quan trọng nhất của chương trình.
Động lực phát triển nông thôn Hà Nội trong giai đoạn mới
Xây dựng nông thôn mới không đơn thuần là nâng cấp hạ tầng. Đó còn là quá trình phục dựng giá trị văn hóa truyền thống, khơi dậy niềm tự hào quê hương, giữ vững bản sắc trong dòng chảy hiện đại. Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai Nghị quyết số 15-NQ/TƯ ngày 5-5-2022 của Bộ Chính trị, phát triển nông thôn chính là chiến lược mở rộng không gian phát triển và tạo động lực mới cho Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
Để hành trình này tiếp tục tiến xa, Hà Nội cần tiếp tục tôn vinh điển hình tiên tiến, nhân rộng mô hình sáng tạo, đổi mới công tác truyền thông, để mỗi người dân cảm nhận rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình. Khi sức dân trở thành trụ cột vững chắc, chương trình xây dựng nông thôn mới sẽ đi vào chiều sâu và vươn tới sự bền vững đích thực: phát triển kinh tế – nâng cao đời sống – gìn giữ giá trị văn hóa – xây dựng cộng đồng gắn kết, văn minh.